Een peesscheuring, ook wel peesruptuur genoemd, is een blessure met grote impact. Een pees is immers een essentieel onderdeel van het bewegen: het vormt de stevige verbinding tussen spier en bot. Wanneer zo’n pees gedeeltelijk of volledig scheurt, kun je direct krachtverlies, pijn en beperkingen ervaren. Activiteiten die eerder vanzelf gingen, zoals lopen, tillen of sporten, kunnen ineens onmogelijk worden. In deze blog lees je alles over hoe een peesscheuring ontstaat, waar je deze aan herkent, wat je wél en beter niet moet doen, hoe het herstel eruitziet en wanneer professionele hulp noodzakelijk is.
Een peesscheuring ontstaat wanneer de kracht op een pees groter is dan deze aankan. Dat kan plots gebeuren, bijvoorbeeld tijdens sport of een ongeluk, of geleidelijk na langdurige overbelasting. Pezen zijn sterk, maar herstellen langzaam. Als de belasting langdurig hoger is dan wat de pees aankan, dan kunnen degeneratie (slijtage), ontsteking en uiteindelijk scheuren ontstaan.
We onderscheiden drie gradaties van peesscheuring:
• Graad 1: milde beschadiging met kleine scheurtjes en pijn, maar nog normaal functionerend.
• Graad 2: gedeeltelijke scheuring, waarbij een aanzienlijk deel van de peesvezels geen verbinding meer maken en de peesfunctie beperkt is.
• Graad 3: totale scheuring, waarbij alle peesvezels geen verbinding meer maken en de spier niet meer kan trekken aan het bot. Er is duidelijk sprake van krachtverlies en in veel gevallen is chirurgisch herstel noodzakelijk.
Een groot verschil tussen een spierscheuring en een peesscheuring is dat het herstel van een pees veel langer duurt. Dit komt omdat een pees een veel lagere doorbloeding heeft. Ook is de kans op blijvende klachten of herhaling groter wanneer de belasting niet goed wordt opgebouwd.
Een ruptuur kan in principe in iedere pees voorkomen, maar de meest voorkomende zijn:
Een peesscheur kan acuut ontstaan door een plotselinge trekkracht op de pees. Bijvoorbeeld bij:
Een peesscheur kan ook geleidelijk door langdurige overbelasting ontstaan. Wanneer een pees langdurig te veel belast wordt zonder voldoende hersteltijd, verzwakt het peesweefsel. Hierdoor is de kans op een scheurtjes in de pees groter, soms zelfs bij alledaagse bewegingen.
Daarnaast spelen leefstijlfactoren zoals stress, vermoeidheid, eenzijdige belasting en onvoldoende herstel tussen trainingen een belangrijke rol. Pezen reageren namelijk langzaam op belasting en hebben vergeleken met spieren meer tijd nodig om sterker te worden. Een te snelle trainingsopbouw is daarom een veelvoorkomende oorzaak van peesproblemen én rupturen.
De symptomen van scheuring verschillen per pees, maar veel mensen herkennen de volgende klachten:
Herken je een aantal van deze tekenen? Dan is de kans op een peesruptuur aanzienlijk.
De eerste 48 uur zijn van groot belang. Gebruik de volgende richtlijn:
Stop direct met de activiteit en belast niet verder. Bij een vermoedelijke totale ruptuur: niet belasten!
10–15 minuten koelen, meerdere keren per dag. Leg nooit ijs direct op de huid.
Gebruik een drukverband om zwelling te beperken.
Houd het lichaamsdeel omhoog voor minder zwelling.
Bij een vermoeden van een totale ruptuur, zoek altijd professioneel begeleiding.
Het herstel verschilt per pees en per ernst van de scheur. Over het algemeen verloopt het in vier fases:
Fase 1 – Ontstekingsfase (tot 14 dagen)
Deze fase staat in het teken van het verminderen van de pijn en zwelling van de pees.
Bescherming staat voorop in deze fase. De pees moet namelijk niet opnieuw belast worden. Volledige rust daarentegen is meestal niet wenselijk, omdat dit de stijfheid van het gekwetste gebied vergroot. Een fysiotherapeut kan adviseren welke bewegingen wél veilig en zinvol zijn.
Fase 2 – Herstelfase (2–8 weken)
De peesvezels beginnen te genezen.
Een belangrijk onderdeel van deze fase is het geleidelijk prikkelen van de pees om het herstel te stimuleren. De belasting moet laag blijven, maar volledige rust remt het herstel juist.
Fase 3 – Remodelleringsfase (2–12 maanden)
De pees wordt sterker en belastbaarheid neemt toe.
Excentrische training (waarbij de spier verlengt onder spanning) is wetenschappelijk bewezen effectief voor peesherstel. Denk aan excentrische kuittraining bij achillespeesproblemen of excentrische schoudertraining bij rupturen van de rotator cuff.
Fase 4 – Terugkeer naar sport (6-12 maanden)
Voor sporters is dit een cruciale fase.
Bij totale rupturen kan het herstel na operatie wel 6 tot12 maanden duren.
Veel sporters onderschatten deze fase. Een te snelle terugkeer is een belangrijke risicofactor voor het opnieuw scheuren van dezelfde pees. Daarom is begeleiding door een sportfysiotherapeut sterk aan te raden.
Niet altijd. Het hangt af van:
Veel Achillespeesrupturen kunnen bijvoorbeeld conservatief (zonder operatie) behandeld worden met gips/brace en fysiotherapie. Bicepspeesrupturen, vooral bovenaan bij de schouder, worden soms juist wél geopereerd bij jonge en sportieve mensen. Professionele beoordeling is dus belangrijk.
Bij een peesruptuur onderzoekt de sportarts of sportfysiotherapeut onder andere:
Vervolgens bespreekt de sportarts of sportfysiotherapeut een persoonlijk herstelplan met jou. De uiteindelijke behandeling kan bestaan uit:
Het is doel is zo sterk mogelijk herstellen van de blessure en herhaling voorkomen.
Wacht dan niet af. Hoe sneller de diagnose en behandeling, des te beter het herstel én des te kleiner de kans op blijvende klachten. Met een verwijzing van de huisarts kun je terecht bij de sportarts. Onze (sport)fysiotherapeuten zijn ook zonder verwijzing toegankelijk. Heb je eerder een peesscheuring gehad van je achillespees en loopt het herstel niet zoals verwacht? Kom dan naar het achillespeesspreekuur. Een afspraak maak je eenvoudig via onze website of neem telefonisch contact op. Iedereen kan bij ons terecht. Ook als je niet aan sport doet.
Wil jij geholpen worden?
Heb jij klachten rondom beweging en houding en wil je snel advies hoe je je klachten vermindert? Binnen 24 uur (op werkdagen) heb je een adviesgesprek via video met één van onze topfysiotherapeuten. Ook jij wordt geholpen met de kennis en adviezen waar topsporters bij ons gebruik van maken. Het maakt niet uit of wel je wel of geen sporter bent. Iedereen kan bij ons terecht voor de juiste weg naar herstel.
Heb jij achillespeesklachten die niet herstellen en kun je hierdoor niet goed sporten of bewegen? Heb je al van alles geprobeerd om van je klachten af te komen? In het achillespeesspreekuur krijg je na uitvoerig onderzoek een plan van aanpak om je achillespees wel te laten herstellen. Of je nu wel of geen sporter bent, bij Sport Medisch Centrum Papendal krijgt iedereen toegang tot onze topzorg.