burger
MENU

Peesscheuring (peesruptuur): wat is het en wat kun je eraan doen?

Een peesscheuring, ook wel peesruptuur genoemd, is een blessure met grote impact. Een pees is immers een essentieel onderdeel van het bewegen: het vormt de stevige verbinding tussen spier en bot. Wanneer zo’n pees gedeeltelijk of volledig scheurt, kun je direct krachtverlies, pijn en beperkingen ervaren. Activiteiten die eerder vanzelf gingen, zoals lopen, tillen of sporten, kunnen ineens onmogelijk worden. In deze blog lees je alles over hoe een peesscheuring ontstaat, waar je deze aan herkent, wat je wél en beter niet moet doen, hoe het herstel eruitziet en wanneer professionele hulp noodzakelijk is.

Wat is een peesscheuring?

Een peesscheuring ontstaat wanneer de kracht op een pees groter is dan deze aankan. Dat kan plots gebeuren, bijvoorbeeld tijdens sport of een ongeluk, of geleidelijk na langdurige overbelasting. Pezen zijn sterk, maar herstellen langzaam. Als de belasting langdurig hoger is dan wat de pees aankan, dan kunnen degeneratie (slijtage), ontsteking en uiteindelijk scheuren ontstaan.

We onderscheiden drie gradaties van peesscheuring:
• Graad 1: milde beschadiging met kleine scheurtjes en pijn, maar nog normaal functionerend.
• Graad 2: gedeeltelijke scheuring, waarbij een aanzienlijk deel van de peesvezels geen verbinding meer maken en de peesfunctie beperkt is.
• Graad 3: totale scheuring, waarbij alle peesvezels geen verbinding meer maken en de spier niet meer kan trekken aan het bot. Er is duidelijk sprake van krachtverlies en in veel gevallen is chirurgisch herstel noodzakelijk.

Een groot verschil tussen een spierscheuring en een peesscheuring is dat het herstel van een pees veel langer duurt. Dit komt omdat een pees een veel lagere doorbloeding heeft. Ook is de kans op blijvende klachten of herhaling groter wanneer de belasting niet goed wordt opgebouwd.

Waar komen peesscheuren het vaakst voor?

Een ruptuur kan in principe in iedere pees voorkomen, maar de meest voorkomende zijn:

  • Achillespees (veel bij hardlopers, sprinters en explosieve sporters)
  • Bicepspees (bij de bovenarm en schouder)
  • Pezen van de rotator cuff in de schouder
  • Quadricepspees of patellapees (boven of onder de knieschijf)
  • Hamstringpezen (met name bij rennen of sprinten)

Hoe ontstaat een peesscheuring?

Een peesscheur kan acuut ontstaan door een plotselinge trekkracht op de pees. Bijvoorbeeld bij:

  • een sprintstart
  • springen of landen
  • plotseling afremmen
  • tillen van een zwaar object
  • een val of ongeluk

Een peesscheur kan ook geleidelijk door langdurige overbelasting ontstaan. Wanneer een pees langdurig te veel belast wordt zonder voldoende hersteltijd, verzwakt het peesweefsel. Hierdoor is de kans op een scheurtjes in de pees groter, soms zelfs bij alledaagse bewegingen.

Andere risicofactoren van peesscheuring

  • Afgenomen doorbloeding (bijvoorbeeld een achillespees op middelbare leeftijd)
  • Oudere leeftijd
  • Peesdegeneratie (slijtage)
  • Onvoldoende warming-up
  • Stijve of verkorte spieren
  • Verstoord bewegen
  • Gebruik van bepaalde medicatie (bijvoorbeeld Corticosteroïden en sommige antibiotica)
  • Roken
  • Suikerziekte

Daarnaast spelen leefstijlfactoren zoals stress, vermoeidheid, eenzijdige belasting en onvoldoende herstel tussen trainingen een belangrijke rol. Pezen reageren namelijk langzaam op belasting en hebben vergeleken met spieren meer tijd nodig om sterker te worden. Een te snelle trainingsopbouw is daarom een veelvoorkomende oorzaak van peesproblemen én rupturen.

Hoe voelt een peesscheuring? Herken de symptomen

De symptomen van scheuring verschillen per pees, maar veel mensen herkennen de volgende klachten:

  • Een scherpe, acute, stekende pijn op het moment van ontstaan
  • Een knappend gevoel of hoorbare ‘pop’
  • Direct krachtverlies (vaak in extreme mate bij een volledige scheur)
  • Zwelling, warmte of roodheid
  • Blauwe plek/hematoom door interne bloeding
  • Functieverlies: je kunt bijvoorbeeld niet meer op je tenen staan (achillespees)
  • Een zichtbare of voelbare deuk op de plaats van de scheur
  • Pijn bij aanspannen of rekken van de betrokken pees en bijbehorende spier

Herken je een aantal van deze tekenen? Dan is de kans op een peesruptuur aanzienlijk.

Wat moet je direct doen? Eerste hulp bij peesscheuring

De eerste 48 uur zijn van groot belang. Gebruik de volgende richtlijn:

  1. Pijn vermijden

Stop direct met de activiteit en belast niet verder. Bij een vermoedelijke totale ruptuur: niet belasten!

  1. IJs (koelen)

10–15 minuten koelen, meerdere keren per dag. Leg nooit ijs direct op de huid.

  1. Compressie

Gebruik een drukverband om zwelling te beperken.

  1. Hoog leggen

Houd het lichaamsdeel omhoog voor minder zwelling.

Wat vooral NIET doen in de eerste dagen na de scheuring:

  • Rekken, kan schade vergroten
  • Hard masseren
  • Warmte toepassen
  • Door de pijn heen bewegen

Bij een vermoeden van een totale ruptuur, zoek altijd professioneel begeleiding.

Herstel van een peesscheuring, wat kun je verwachten?

Het herstel verschilt per pees en per ernst van de scheur. Over het algemeen verloopt het in vier fases:

Fase 1 – Ontstekingsfase (tot 14 dagen)

Deze fase staat in het teken van het verminderen van de pijn en zwelling van de pees.

  • Relatieve rust
  • IJs en compressie
  • Lichte pijnvrije bewegingen

Bescherming staat voorop in deze fase. De pees moet namelijk niet opnieuw belast worden. Volledige rust daarentegen is meestal niet wenselijk, omdat dit de stijfheid van het gekwetste gebied vergroot. Een fysiotherapeut kan adviseren welke bewegingen wél veilig en zinvol zijn.

Fase 2 – Herstelfase (2–8 weken)

De peesvezels beginnen te genezen.

  • Gecontroleerde bewegelijkheid
  • Lichte, pijnvrije spieraanspanning
  • Begin van krachtopbouw
  • Voorkomen van stijfheid

Een belangrijk onderdeel van deze fase is het geleidelijk prikkelen van de pees om het herstel te stimuleren. De belasting moet laag blijven, maar volledige rust remt het herstel juist.

Fase 3 – Remodelleringsfase (2–12 maanden)

De pees wordt sterker en belastbaarheid neemt toe.

  • Gerichte krachttraining (inclusief excentrisch trainen)
  • Coördinatie en stabiliteit
  • Functionele oefeningen (traplopen, wandelen, lichte sportbewegingen)

Excentrische training (waarbij de spier verlengt onder spanning) is wetenschappelijk bewezen effectief voor peesherstel. Denk aan excentrische kuittraining bij achillespeesproblemen of excentrische schoudertraining bij rupturen van de rotator cuff.

Fase 4 – Terugkeer naar sport (6-12 maanden)

Voor sporters is dit een cruciale fase.

  • Sportspecifieke training
  • Sprinten, springen, richtingsveranderingen (afhankelijk van welke pees)
  • Belastbaarheidstesten
  • Preventieprogramma’s om nieuwe schade te voorkomen

Bij totale rupturen kan het herstel na operatie wel 6 tot12 maanden duren.

Veel sporters onderschatten deze fase. Een te snelle terugkeer is een belangrijke risicofactor voor het opnieuw scheuren van dezelfde pees. Daarom is begeleiding door een sportfysiotherapeut sterk aan te raden.

Moet een peesruptuur altijd geopereerd worden?

Niet altijd. Het hangt af van:

  • Welke pees gescheurd is
  • Leeftijd en activiteitenniveau
  • Mate van scheuring
  • Mate van krachtsverlies
  • Hoe ver de gescheurde peesuiteinden van elkaar liggen
  • Of dagelijkse activiteiten of sport niet meer mogelijk zijn

Veel Achillespeesrupturen kunnen bijvoorbeeld conservatief (zonder operatie) behandeld worden met gips/brace en fysiotherapie. Bicepspeesrupturen, vooral bovenaan bij de schouder, worden soms juist wél geopereerd bij jonge en sportieve mensen. Professionele beoordeling is dus belangrijk.

Wat kan de sportarts of fysiotherapeut voor je doen?

Bij een peesruptuur onderzoekt de sportarts of sportfysiotherapeut onder andere:

  • De exacte locatie en ernst van de scheuring
  • Eventueel met hulp van echografie om de schade in beeld te brengen
  • Kracht, stabiliteit en coördinatie van diverse bewegingen
  • De oorzaak: techniek, belasting, houding, training

Vervolgens bespreekt de sportarts of sportfysiotherapeut een persoonlijk herstelplan met jou. De uiteindelijke behandeling kan bestaan uit:

  1. Ontstekingsmanagement
  2. Belastingsmanagement (hoeveel je de pees mag en moet belasten)
  3. Gerichte fysiotherapie bestaande uit rek- en coördinatieoefeningen, excentrische krachttraining en verbeteren van algehele fitheid
  4. Sportspecifieke revalidatie bestaande uit training die aansluit op gewenste sportactiviteiten

Het is doel is zo sterk mogelijk herstellen van de blessure en herhaling voorkomen.

Is bij jou sprake van een peesscheuring?

Wacht dan niet af. Hoe sneller de diagnose en behandeling, des te beter het herstel én  des te kleiner de kans op blijvende klachten. Met een verwijzing van de huisarts kun je terecht bij de sportarts. Onze (sport)fysiotherapeuten zijn ook zonder verwijzing toegankelijk. Heb je eerder een peesscheuring gehad van je achillespees en loopt het herstel niet zoals verwacht? Kom dan naar het achillespeesspreekuur. Een afspraak maak je eenvoudig via onze website of neem telefonisch contact op. Iedereen kan bij ons terecht. Ook als je niet aan sport doet.

 

 

 

Sport Medisch Centrum Papendal

Wil jij geholpen worden?

Maak nu een afspraak

Heb jij klachten rondom beweging en houding en wil je snel advies hoe je je klachten vermindert? Binnen 24 uur (op werkdagen) heb je een adviesgesprek via video met één van onze topfysiotherapeuten. Ook jij wordt geholpen met de kennis en adviezen waar topsporters bij ons gebruik van maken. Het maakt niet uit of wel je wel of geen sporter bent. Iedereen kan bij ons terecht voor de juiste weg naar herstel.

  • Adviezen op maat voor spoedig herstel
  • Via beveiligde videoverbinding live contact met een senior fysiotherapeut
  • Inclusief mogelijkheid voor gratis gebruik van oefeningen-app
  • Binnen 24 uur ingepland (op werkdagen)

Heb jij achillespeesklachten die niet herstellen en kun je hierdoor niet goed sporten of bewegen? Heb je al van alles geprobeerd om van je klachten af te komen? In het achillespeesspreekuur krijg je na uitvoerig onderzoek een plan van aanpak om je achillespees wel te laten herstellen. Of je nu wel of geen sporter bent, bij Sport Medisch Centrum Papendal krijgt iedereen toegang tot onze topzorg.

  • Uitgebreid vraaggesprek, bewegingsonderzoek en echografie
  • Nabespreking met een helder plan van aanpak
  • Nauwe samenwerking met andere zorg- en gezondheidsprofessionals
  • Mogelijk in onze hoofdvestiging Papendal te Arnhem

Gerelateerde blogs & nieuwsberichten

Volg ons

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze nieuwste ontwikkelingen.

Facebook Instagram Linkedin Youtube
  • thuiswinkelwaarborg
  • Federatie
  • VSG
  • Keurmerk fysiotherapie
  • NOC NSF
  • SCAS gecertificeerd
  • CTO Papendal
  • High Performance Partner
  • de Fysiotherapeut