Virtual reality bij schouderklachten: bewegen in een andere wereld

Virtual reality (VR) wordt vaak geassocieerd met games en entertainment, maar de techniek vindt steeds vaker zijn weg naar de zorg. Ook binnen de fysiotherapie en revalidatie bij schouderklachten biedt VR interessante mogelijkheden. In deze blog lees je wat VR precies is, welke vormen er bestaan en hoe het kan bijdragen aan het herstel van schouderklachten.

Wat is virtual reality?

Virtual reality betekent letterlijk ‘virtuele werkelijkheid’. Met een VR-bril stap je een digitale omgeving binnen die de echte wereld tijdelijk vervangt. Wanneer je beweegt met je hoofd, armen of lichaam, beweegt de virtuele omgeving met je mee.

Het gevoel is dat je echt ergens anders bent, bijvoorbeeld op een strand, in een spelomgeving of in een virtuele oefenruimte. Doordat je aandacht volledig wordt meegenomen in deze omgeving, ervaar je oefeningen vaak als minder belastend of minder spannend.

Virtual reality als onderdeel van extended reality

Virtual reality is onderdeel van een bredere verzamelterm: extended reality (XR). Hieronder vallen verschillende technologieën:

• Immersive Virtual Reality (VR)
  De echte wereld is niet meer zichtbaar. Je bevindt je volledig in een digitale omgeving. Dit wordt het meest gebruikt in revalidatie.
• Augmented Reality (AR)
  De echte wereld blijft zichtbaar, maar er worden digitale elementen aan toegevoegd, zoals objecten of instructies.
• Mixed Reality (MR)
  De echte en digitale wereld komen samen en kunnen op elkaar reageren. Digitale objecten lijken écht in de ruimte aanwezig.

Binnen de revalidatie van schouderklachten wordt vooral immersive VR ingezet, omdat dit goed helpt om gericht en gecontroleerd te oefenen in een afleidende en motiverende omgeving.

Hoe helpt virtual reality bij schouderklachten?

Bij schouderklachten is blijven bewegen belangrijk voor het herstel. Tegelijk kan bewegen soms pijnlijk, spannend of onzeker zijn. VR kan hierbij op meerdere manieren ondersteunen:

1. Meer motivatie en plezier

Oefeningen worden verwerkt in een spelvorm met doelen, scores of uitdagingen. Dit maakt oefenen leuker en helpt om therapie beter vol te houden.

2. Gericht oefenen van bewegingen

VR kan bewegingen sturen en uitlokken, zoals het heffen van de arm, reiken of draaien. Hierdoor wordt het oefenen specifieker en herhaalbaar.

3. Vertrouwen in bewegen opbouwen

Door te oefenen in een veilige en gecontroleerde omgeving kan angst voor pijn of letsel geleidelijk afnemen. Dit helpt om stap voor stap weer meer te durven bewegen.

Bij welke schouderklachten kan virtual reality worden ingezet?

VR kan ondersteunend zijn bij verschillende soorten schouderklachten, zoals:

• Schouderinstabiliteit (het gevoel dat de schouder ‘uit de kom’ kan schieten)
• Frozen shoulder (een stijve, beperkte en pijnlijke schouder)
• Langdurige of terugkerende schouderpijn
• Peesklachten rondom de schouder

Daarnaast wordt VR ook onderzocht bij andere klachten, zoals lage rugklachten en andere aandoeningen van het spier-skeletstelsel.

Vervangt virtual reality de fysiotherapeut?

Nee, VR is een aanvulling op de behandeling en geen vervanging van de fysiotherapeut. De fysiotherapeut bepaalt welke oefeningen passend zijn en bewaakt de voortgang en veiligheid. VR kan daarbij helpen om oefeningen toegankelijker, interactiever en motiverender te maken. Een extra voordeel is dat VR in sommige gevallen ook thuis gebruikt kan worden, waardoor je flexibeler kunt oefenen op momenten die jou het beste uitkomen.

De toekomst van virtual reality in de revalidatie

VR in de revalidatie is volop in ontwikkeling. Er wordt nog veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit en optimale toepassingen, ook binnen de fysiotherapie en binnen ons eigen centrum. De eerste ervaringen zijn positief: veel mensen ervaren VR-oefeningen als motiverend, afleidend van pijn en soms zelfs ontspannend.

Conclusie

VR biedt veelbelovende mogelijkheden binnen de revalidatie van schouderklachten. Het kan helpen om beter te bewegen, gemotiveerd te blijven en vertrouwen op te bouwen in je schouder. Ben je benieuwd of VR ook iets voor jouw herstel kan betekenen? Bespreek het met je fysiotherapeut.